Choroby hematoonkologiczne stanowią dla organizmu ogromne wyzwanie. Przewlekłe zmęczenie, duszności i poczucie utraty sił stają się codziennością pacjentów na każdym etapie leczenia. I choć odpoczynek jest w tym czasie niezwykle ważny, badania naukowe dowodzą, że w odzyskaniu kondycji skutecznie pomaga odpowiednia dawka ruchu, np. pod postacią treningu interwałowego o wysokiej intensywności (HIIT).
Czym właściwie jest HIIT? Nie oznacza on wcale długotrwałego, ciężkiego wysiłku. Trening ten polega na przeplataniu krótkich (np. 30-90 sekundowych) okresów bardziej energicznego ruchu z fazami aktywnego odpoczynku. Cała sesja trwa od 20 do 30 minut, co czyni ją najlepszym sposób na radzenie sobie z brakiem energii i przewlekłym zmęczeniu. Nie ma tu jednej miary dla każdego, bo ćwiczy się na tyle, na ile dziś pozwala organizm, bez przeciążania.
Bezpieczny nawet przy chemioterapii
Wielu pacjentów obawia się, czy intensywniejsze ćwiczenia w ich stanie w ogóle są bezpieczne. Przegląd badań przeprowadzony przez zespół Herranz-Gómez (2022) wykazał, że odpowiednio dostosowany trening interwałowy u pacjentów onkologicznych wiąże się z brakiem lub jedynie bardzo łagodnymi zdarzeniami niepożądanymi (np. standardowym zmęczeniem mięśni).
W pracy zespołu Hanajimy (2025) udowodniono ponadto, że treningi HIIT można bezpiecznie wdrażać u pacjenta z ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL) poddawanego chemioterapii. Mimo niskich wyników krwi, nadzorowany trening nie wywołał żadnych krwawień ani powikłań, a obiektywna wydolność tlenowa pacjentki (VO2peak) wzrosła, co skutecznie zapobiegło drastycznemu spadkowi jej sprawności fizycznej.
HIIT aktywuje komórki odpornościowe
Krótkie interwały silnie stymulują układ odpornościowy. Badania zespołu dr MacDonald z Uniwersytetu Duke (2021) wykazały, że 12-tygodniowy program HIIT u starszych, nieleczonych wcześniej pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową (CLL) znacząco poprawił skuteczność komórek NK (z ang. Natural Killers). Odnotowano wzrost ich cytotoksyczności o 20,3% wobec badanych linii komórkowych nowotworu, co oznacza, że komórki te skuteczniej niszczyły zagrożenie.
Z kolei najnowsze ustalenia Kiehla z 2026 roku pokazują, że na pobudzenie odporności wcale nie trzeba czekać tygodniami. Wykazano, że już pojedyncza, 20-minutowa sesja HIIT (wykonana na rowerku stacjonarnym) wywołuje u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową w trakcie chemioterapii natychmiastowy, gwałtowny wyrzut do krwiobiegu komórek NK oraz tzw. krążących wrodzonych komórek limfoidalnych (cILCs). Taki wysiłek wyzwala nagły zastrzyk katecholamin. Działają one jak impuls, który błyskawicznie uruchamia rezerwy odpornościowe i wypycha je wprost do krwi.
Przygotuj organizm do przeszczepu
Wydolność fizyczna przed tak wyczerpującym leczeniem, jak allogeniczny (allo-HCT) lub autologiczny (auto-SCT) przeszczep komórek macierzystych, ma kluczowe znaczenie dla szans na przeżycie i ochrony przed powikłaniami. Czas oczekiwania na przeszczep można aktywnie wykorzystać na tzw. prehabilitację.
Zespół dr Kuehl (2023) udowodnił, że od 4 do 12 tygodni treningu HIIT tuż przed zabiegiem potrafi szybko i skutecznie zwiększyć wydolność tlenową pacjentów (VO2peak), co bezpośrednio przekłada się na lepsze znoszenie terapii. Pozytywne jest to, że w dzisiejszych czasach takie programy nie muszą oznaczać codziennych wizyt w szpitalu. Badania zespołu dr Artese (2023) dowiodły, że interwały można bezpiecznie realizować w warunkach domowych. Dzięki wykorzystaniu telemedycyny, smartwatchy oraz specjalistycznych aplikacji mobilnych, zespół medyczny może zdalnie monitorować tętno pacjenta i na bieżąco korygować intensywność jego wysiłku w zaciszu jego własnego salonu.
Trening, który wyciąga z osłabienia
Wieloletnia choroba hematologiczna oraz procesy starzenia mogą prowadzić do niebezpiecznego zespołu kruchości (z ang. frailty), który drastycznie pogarsza rokowania i tolerancję leczenia. Najnowsze badanie Miles i współpracowników (2026) pokazuje, że zindywidualizowany program HIIT połączony z ćwiczeniami oporowymi to skuteczny sposób, by ten proces odwrócić. Po 12 tygodniach regularnego treningu u sporej części pacjentów z CLL udało się cofnąć stan osłabienia i wyczerpania (pre-frailty i frailty). Trening wyraźnie zwiększył odporność ich ciał na obciążenia, poprawił dotlenienie tkanek oraz odbudował siłę nóg, klatki piersiowej i pleców. Te wskaźniki bezpośrednio wpływają na jakość życia (HRQOL).
Badacze pod kierunkiem Artese (2022) zaobserwowali u pacjentów z CLL odczuwalną i istotną klinicznie poprawę w zakresie ogólnego samopoczucia funkcjonalnego oraz wyraźne zmniejszenie objawów i dolegliwości związanych z samą chorobą.
Bezpieczny Trening Interwałowy (HIIT) w praktyce
Krótkie, zmienne tempo wysiłku to potężny bodziec dla Twojego układu odpornościowego, kondycji i jakości życia. Poniżej znajdziesz bezpieczny i prosty protokół treningowy. Bazuje on na naturalnych formach ruchu (marsz/spacer) i możesz go wykonać na zewnątrz (w parku, lesie) lub w całości w domu (maszerując w miejscu), co jest idealnym rozwiązaniem na dni ze złą pogodą, przy silnym osłabieniu lub w okresach obniżonej odporności (np. po chemioterapii).
Złote zasady bezpieczeństwa:
- Zgoda lekarza: Zawsze skonsultuj zamiar rozpoczęcia ćwiczeń ze swoim lekarzem hematologiem/onkologiem.
- Kiedy odpuścić? Nie ćwicz w przypadku wystąpienia gorączki, ostrej infekcji lub skrajnego osłabienia.
- Słuchaj ciała: Jeśli poczujesz zawroty głowy, duszność spoczynkową, silny ból lub nagłe kołatanie serca - natychmiast przerwij trening.
- Jak mierzyć swoje zmęczenie w trakcie ćwiczeń? 3 proste sposoby
- 10-stopniową skala zmęczenia 1-10 Najprostsza metoda, polegająca na słuchaniu własnego ciała:
- Faza wolna: Zmęczenie na poziomie 3–4/10. Możesz swobodnie oddychać i rozmawiać.
- Faza szybka: Zmęczenie na poziomie 7–8/10. Oddech jest przyspieszony, mówienie pełnymi zdaniami staje się trudne, ale nie masz duszącej zadyszki.
- Jeśli masz nowoczesny zegarek sportowy (np. Garmin, Apple Watch), on sam wyliczy Twoje strefy tętna.
- Faza wolna: Tarcza świeci na zielono lub niebiesko (regeneracja).
- Faza szybka: Zegarek wchodzi w strefę pomarańczową lub czerwoną (celujesz w 80-90% swoich możliwości).
- Pulsometr i wzór (220 - wiek) Jeśli Twój sprzęt pokazuje tylko liczby, użyj uniwersalnego wzoru: od 220 odejmij swój wiek. Wynik to Twoje tętno maksymalne (HRmax).
- Przykład dla 50-latka: 220 - 50 = 170.
W fazie szybkiej (80-90% HRmax) Twój cel to około 136 do 153 uderzeń na minutę. W fazie wolnej pozwól tętnu swobodnie opaść poniżej 100.
Ważne: Jeśli zażywasz leki kardiologiczne zwalniające tętno (np. beta-blokery), ten wzór się nie sprawdzi - korzystaj ze sposobu nr 1!
Twój Plan Treningowy (ok. 20-25 minut)
Rozgrzewka (5 minut): Rozpocznij od spokojnego, relaksacyjnego marszu w komfortowym tempie (w terenie lub w miejscu w salonie). W trakcie marszu (lub na chwilę się zatrzymując) wykonaj kilka prostych ruchów rozluźniających:
- Zrób po 5 powolnych krążeń barkami do tyłu i do przodu, aby zrzucić napięcie z karku.
- Wykonaj kilka obszernych, swobodnych krążeń całymi ramionami.
- Zrób kilka delikatnych skrętów tułowia w lewo i w prawo, luźno puszczając ręce wokół ciała.
- Na koniec weź 3 głębokie oddechy - długi wdech nosem i spokojny wydech ustami.
Część Główna - Interwały (12-15 minut):
- FAZA SZYBKA (30 sekund): Maszeruj bardzo dynamicznie i mocno pracuj rękami. Jeśli jesteś na zewnątrz-wydłuż krok. Jeśli ćwiczysz w domu-unoś kolana wyżej niż normalnie i maszeruj w miejscu (włączenie energetycznej muzyki bardzo pomaga). Wejdź na wyższy poziom zmęczenia: 7-8/10.
- FAZA WOLNA (1 minuta): Zdecydowanie zwolnij do spacerowego, łagodnego tempa (w terenie) lub bardzo wolnego "dreptania" i powolnego przemieszczania się po pokoju (w domu). Uspokój oddech, skup się na długich, głębokich wdechach i wydechach. Poziom zmęczenia: 3-4/10.
Zrób od 5 do maksymalnie 8 takich cykli (szybko-wolno), w zależności od tego, na ile danego dnia pozwala Ci organizm.
Wyciszenie / Cool-down (5 minut): Bardzo spokojny, zwalniający spacer lub coraz wolniejsze kroki w miejscu. Na koniec wykonaj lekkie, łagodne rozciąganie lub weź kilka głębokich oddechów w pozycji siedzącej, co pozwoli Twojemu tętnu i oddechowi łagodnie wrócić do normy spoczynkowej.
Pamiętaj: W treningu interwałowym nie chodzi o bicie rekordów ani doprowadzanie się do zadyszki uniemożliwiającej ruch. Kluczem jest kontrolowana zmiana tempa pracy Twojego serca.
Źródła:
Herranz-Gómez A, Cuenca-Martínez F, Suso-Martí L, et al. Effectiveness of HIIT in patients with cancer or cancer survivors: An umbrella and mapping review with meta-meta-analysis. Scand J Med Sci Sports. 2022;32(11):1522-1549. doi:10.1111/sms.14223
Hanajima W, Hirano Y, Takeda N, Nagafusa T, Yamauchi K. Efficacy and Safety of High-Intensity Interval Training in a Patient With Acute Lymphocytic Leukemia Receiving Consolidation Chemotherapy: A Case Report. Cureus. 2025;17(5):e84048. Published 2025 May 13. doi:10.7759/cureus.84048
MacDonald G, Sitlinger A, Deal MA, et al. A pilot study of high-intensity interval training in older adults with treatment naïve chronic lymphocytic leukemia. Sci Rep. 2021;11(1):23137. Published 2021 Nov 30. doi:10.1038/s41598-021-02352-6
Kiehl F, De Lazzari N, Beller R, et al. High-Intensity Interval Training Boosts Immune Cells in Advanced Cancer Patients and Healthy Controls: Implications for Cancer Care. Cancer Med. 2026;15(6):e71977. doi:10.1002/cam4.71977
Kuehl R, Feyer J, Limbach M, et al. Prehabilitative high-intensity interval training and resistance exercise in patients prior allogeneic stem cell transplantation. Sci Rep. 2023;13(1):22069. Published 2023 Dec 12. doi:10.1038/s41598-023-49420-7
Artese AL, Winthrop HM, Bohannon L, et al. A pilot study to assess the feasibility of a remotely monitored high-intensity interval training program prior to allogeneic hematopoietic stem cell transplantation. PLoS One. 2023;18(11):e0293171. Published 2023 Nov 30. doi:10.1371/journal.pone.0293171
Miles EE, Hulton AT, Jeary C, et al. Individualised but Specific Exercise Training Improves Physiologic Reserve and Reduces Frailty in Older Adults with Chronic Lymphocytic Leukaemia: A 12-Week Pragmatic Randomised Controlled Trial. Preprint. medRxiv. 2026;2026.07.31.26359397. Published 2026 Aug 3. doi:10.64898/2026.07.31.26359397
Artese AL, Sitlinger A, MacDonald G, et al. Effects of high-intensity interval training on health-related quality of life in chronic lymphocytic leukemia: A pilot study. J Geriatr Oncol. 2023;14(1):101373. doi:10.1016/j.jgo.2022.09.002
